«Ο Μεγάλος Αιρετικός»: Αφιέρωμα στον Πιερ Πάολο Παζολίνι από την Ταινιοθήκη της Ελλάδος

Ένα μεγάλο, αναδρομικό κινηματογραφικό αφιέρωμα στον Πιερ Πάολο Παζολίνι διοργανώνει η Ταινιοθήκη της Ελλάδος μαζί με την Πρεσβεία της Ιταλίας στην Ελλάδα και το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο στην Αθήνα, με την υποστήριξη του Ιstituto Luce Cinecittà (Ρώμη) και της Cineteca di Bologna (Μπολόνια). To αφιέρωμα «Pier Paolo Pasolini – Ο Μεγάλος Αιρετικός» συγκαταλέγεται στις δράσεις του «Θερινού προγράμματος» της πρωτοβουλίας Tempo Forte Italia-Grecia 2018, στόχος της οποίας είναι δοθεί μεγαλύτερη ώθηση στις πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν 12-20 Σεπτεμβρίου στον θερινό κινηματογράφο Λαΐς. Το κοινό, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει τη σχεδόν πλήρη φιλμογραφία του σκηνοθέτη (17 ταινίες) μέσα από νέες κόπιες των ταινιών του σε φιλμ 35mm, οι οποίες τυπώθηκαν από τη Luce Cinecittà και τη Cineteca di Bologna. Οι ταινίες (15 μεγάλου μήκους, 2 μικρού μήκους καθώς και παραλειπόμενα από δύο ταινίες του) θα προβληθούν με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους.

Πιο συγκεκριμένα, θα προβληθούν τα φιλμ:

Ακατόνε (Accattone, 1961), Μάμα Ρόμα (Mamma Roma, 1962), Η οργή του Παζολίνι (La Rabbia, 1963), Ερωτικές συναντήσεις (Comizi d’amore, 1964), Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (Il Vangelo secondo Matteo, 1964), Όρνια και πουλάκια (Uccellacci e uccellini, 1966), Βασιλιάς Οιδίπους (Edipo re, 1967), Θεώρημα (Teorema, 1968), Χοιροστάσιο (Porcile, 1969), Μήδεια (Medea, 1969), Σημειώσεις για μια αφρικανική Ορέστεια (Appunti per un’ Orestiade Africana, 1970), Το Δεκαήμερο (Il Decameron, 1971), Οι θρύλοι του Καντέρμπουρι (I racconti di Canterbury , 1972), Χίλιες και μία νύχτες (Il Fiore delle Mille e una notte, 1974), Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα (Salò o le 120 giornate di Sodoma, 1975).

Και οι δύο μικρού μήκους ταινίες:

Το τυρί (La Ricotta, 1962-63), επεισόδιο της σπονδυλωτής ταινίας Rogopag, σε σκηνοθεσία των  Rossellini – Godard – Pasolini – Gregoretti και Τι πράγμα είναι τα σύννεφα; (Che cosa sono le nuvole?, 1967) επεισόδιο της σπονδυλωτής ταινίας Capriccio all’italiana. σε σκηνοθεσία των Monicelli – Pasolini – Bolognini – Steno – Pino Zac- Rossi

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμα παραλειπόμενα ταινιών του Παζολίνι, καθώς θα προβληθούν κάποια αποσπάσματα που έχουν παραληφθεί από την τελική κόπια των ταινιών του Όρνια και πουλάκια (Ο Τοτό στο τσίρκο -Totò al circo, 1965-66)  και Χίλιες και μία Νύχτες (Ανέκδοτα -Inediti, 1973-74).

Αξίζει να σημειωθεί πως θα προβληθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα Η οργή του Παζολίνι (La rabbia di Pasolini). Πρόκειται για τη νέα 80λεπτη βερσιόν της παλαιότερα γνωστής ως Οργής (La rabbia), ένα δίπτυχο φιλμικό σχόλιο της δεκαετίας του ‘60 από δύο, αντιδιαμετρικά αντίθετους, Ιταλούς διανοούμενους: τον αριστερό Παζολίνι και τον φιλομοναρχικό δημοσιογράφο και καρτουνίστα Giovanni Guareschi. Το 2008, ο Τζουζέπε Μπερτολούτσι αποκατέστησε, σε συνεργασία με την Ταινιοθήκη της Μπολόνια, το πρώτο μέρος του Παζολίνι, δημιουργώντας μιαν αυτόνομη μεγάλου μήκους ταινία.

Διαβάστε   Τιμητικές εκδηλώσεις για τον Μίκη Θεοδωράκη σε Γερμανία και Αυστρία

Την Τετάρτη 12 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί η επίσημη έναρξη του αφιερώματος (είσοδος μόνο με προσκλήσεις) με την ταινία Όρνια και πουλάκια, παρουσία του Νινέττο Ντάβολι, ηθοποιού και στενού συνεργάτη του Παζολίνι, ο οποίος θα μιλήσει για την ταινία. Ο κύριος Ντάβολι θα είναι παρών και την Πέμπτη το βράδυ (20.30)στην προβολή της ταινίας Χίλιες και μία νύχτες, στην οποία συμμετέχει ως ηθοποιός, για να απαντήσει σε ερωτήσεις του κοινού.

Την προβολή της φιλμογραφίας του πολυσχιδούς Παζολίνι θα πλαισιώσει η έκθεση φωτογραφίας του Ρομπέρτο Βίλλα, «Η Aνατολή του Pier Paolo Pasolini» (Gli Orienti di Pier Paolo Pasolini), με φωτογραφίες του καλλιτέχνη από τα γυρίσματα της ταινίας Χίλιες και μία νύχτες (1974). Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 13 Σεπτεμβρίου (19.30) στο Μουσείο Κινηματογράφου της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, ενώ αμέσως μετά (20.30) θα προβληθεί η ταινία. Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 13 έως τις 27 Σεπτεμβρίου.

Τις ταινίες του αφιερώματος προλογίζουν οι: Αντουανέττα Αγγελίδη, Γιάγκος Ανδρεάδης, Κώστας Αριστόπουλος, Μαρία Γαβαλά, Τάσος Γουδέλης, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Γιάννης Ζουμπουλάκης, Μενέλαος Καραμαγγιώλης, Μαρία Κομνηνού, Μαριάννα Κάλμπαρη, Μυρτώ Ρήγου, Νίκος Σαββάτης και Γιάννης Σολδάτος.

Λίγα λόγια για τον Πιερ Πάολο Παζολίνι (1922-1975):

Το έργο του μεγάλου δημιουργού σημάδεψε τον ιταλικό αλλά και τον παγκόσμιο κινηματογράφο. Ένας διανοούμενος με την πραγματική έννοια της λέξης, ο συγγραφέας, ποιητής, σκηνοθέτης και σεναριογράφος Πιέρ Πάολο Παζολίνι έφυγε πρόωρα, το 1975, σε ηλικία 53 ετών, στο ζενίθ της καριέρας του, φρικτά δολοφονημένος, ενώ ο θάνατός του παραμένει ακόμα μυστήριο, καθώς άλλοι υποστηρίζουν πως επρόκειτο για έγκλημα πάθους, κι άλλοι συνδέουν τη δολοφονία του με κύκλους της ιταλικής ακροδεξιάς. Λίγες εβδομάδες πριν τον χαμό του, είχε ολοκληρώσει το κύκνειο άσμα του, την ακραία, αμφιλεγόμενη ταινία του Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα –ένα φιλμ πάνω στη φύση του φασισμού, μια αλληγορία για την Εξουσία,  η όποια, όπως έχει πει ο ίδιος,  «κάνει ό,τι γουστάρει  σε απόλυτη αυθαιρεσία».

Ωστόσο πρόλαβε, μέσα σε 14 χρόνια, να αφήσει ένα πλούσιο έργο, που σηματοδοτήθηκε από μερικές αξέχαστες συνεργασίες, όπως αυτή με τη μεγάλη ιταλίδα σταρ Άννα Μανιάνι στο «Μάμα Ρόμα» και βέβαια με την ελληνίδα υψίφωνο Μαρία Κάλλας, με την οποία γύρισε την θρυλική «Μήδεια», τη μοναδική ταινία όπου η Κάλλας παίζει ως ηθοποιός, χωρίς όμως να τραγουδά.

Διαβάστε   Cannes 2018: Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη...

Ήδη από το 1955, όταν εξέδωσε το πρώτο του μυθιστόρημά «Ragazzi di vita», ο Παζολίνι άρχισε να παίζει τον ρόλο του πιο προκλητικού διανοητή της Ιταλίας, με τα βιβλία, τα άρθρα και αργότερα τις ταινίες του να πυροδοτούν αντιπαραθέσεις και συζητήσεις, οδηγώντας τον μέχρι και στα δικαστήρια. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο απεικόνιζε τον υπόκοσμο της Ρώμης, οδήγησε σπουδαίους δημιουργούς, όπως ο Φελίνι, να του προτείνουν συνεργασία στο σενάριο των ταινιών τους («Νύχτες της Καμπίρια», «Γλυκιά Ζωή»).

Το κινηματογραφικό ντεμπούτο του Παζολίνι έγινε με το Ακατόνε το 1961.  Η αντίληψη του περί κομουνισμού και θρησκευτικής πίστης, μακριά από δόγματα και φανατισμούς, τον οδήγησε σε αριστουργήματα όπως το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (1964) -για κάποιους την κορυφαία μεταφορά της ζωής του Χριστού στην μεγάλη οθόνη. Στο φιλμ, χρησιμοποιεί ερασιτέχνες ηθοποιούς ενώ η Σουζάνα Παζολίνι, μητέρα του σκηνοθέτη, υποδύεται την ενήλικη Παναγία και θρηνεί τον νεκρό Χριστό.

Ο κινηματογράφος, για τον Παζολίνι, ήταν ένας ακόμα τρόπος προσωπικής έκφρασης. Όμως το σινεμά του, δεν υπήρξε ποτέ μόνο μια αισθητική πρόταση. Ανέκαθεν συνομιλούσε με την κοινωνία, ήταν ένα «πάντρεμα» του λυρικού με το πολιτικό, της ποίησης με την ιδεολογία, της διανοητικής ανάλυσης με το πάθος.

Το πρόγραμμα των προβολών είναι το εξής:

ΤΕΤΑΡΤΗ 12/09

20.15  Όρνια και πουλάκια (Uccellacci e uccellini) 1965-66, 89′

           Ο Τοτό στο τσίρκο (Totò al circo) 1965-66, 8′

Προλογίζει ο συνεργάτης του Παζολίνι και  πρωταγωνιστής της ταινίας Νινέττο Ντάβολι.

Ακολουθεί συζήτηση με το κοινό.

Είσοδος με προσκλήσεις

 

ΠΕΜΠΤΗ 13/09

19.30 Εγκαίνια έκθεσης Η Ανατολή του Πιερ Πάολο Παζολίνι

20.30 Χίλιες και μία νύχτες (Il fiore delle Mille e una notte) 1973-74, 129′

Ανέκδοτα (Inediti) 1973-74, 19′

Προλογίζει ο συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου Τάσος Γουδέλης.

Ακολουθεί συζήτηση με το κοινό και τους Νινέττο Ντάβολι, συνεργάτη  του Παζολίνι και

ηθοποιό και Ρομπέρτο Βίλλα, φωτογράφο των γυρισμάτων της ταινίας Χίλιες και μία νύχτες

 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14/09

20.00 Μήδεια (Medea) 1969, 110′

Προλογίζει η σκηνοθέτης Αντουανέττα Αγγελίδη

22.15 Το τυρί (La Ricotta) 1962-63, 35′

Διαβάστε   Cannes 2018: Ο "μαύρος" της Κου Κλουξ Κλαν στο Κόκκινο Χαλί...

Σημειώσεις για μια Αφρικανική Ορέστεια (Appunti per un’Orestiade Africana) 1968-73, 73′

Προλογίζει ο θεωρητικός, κριτικός κινηματογράφου και σκηνοθέτης Νίκος Σαββάτης

 

ΣΑΒΒΑΤΟ 15/09

20.00 Βασιλιάς Οιδίπους (Edipo Re) 1967, 104′

Προλογίζει ο Καθηγητής Γιάγκος Ανδρεάδης  με θέμα την μεταφορά της τραγωδίας  στην οθόνη

από τον Παζολίνι

22.15 Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (Il Vangelo secondo Matteo) 1964, 137′

Προλογίζει ο σκηνοθέτης Κώστας Αριστόπουλος

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 16/09

19.45 Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα (Salò o le 120 giornate di Sodoma) 1975, 114′

Προλογίζουν ο σκηνοθέτης Μενέλαος Καραμαγγιώλης και η Καθηγήτρια  Μυρτώ Ρήγου

22.15 Xοιροστάσιο (Porcile) 1969, 98′

Προλογίζει η δ/ντρια του Θεάτρου Τέχνης Μαριάννα Κάλμπαρη

 

ΔΕΥΤΕΡΑ 17/09

20.00 Θεώρημα (Teorema) 1968, 105′

Προλογίζει ο σκηνοθέτης-σεναριογράφος Παναγιώτης Ευαγγελίδης

22.15  Τι  πράγμα είναι τα σύννεφα; (Che cosa sono le nuvole?) 1967, 22′

           Η οργή του Παζολίνι (La rabbia di Pasolini) 1963, 81′

 

ΤΡΙΤΗ 18/09

20.00 Ερωτικές συναντήσεις (Comizi d’ amore) 1964, 90′

Προλογίζει η Καθηγήτρια Μαρία Κομνηνού

  • Όρνια και πουλάκια (Uccellacci e uccellini) 1965-66, 89′ (Ε)

         Ο Τοτό στο τσίρκο (Totò al circo) 1965-66, 8′ (Ε)

 

ΤΕΤΑΡΤΗ 19/09

20.00 Ακατόνε (Accattone) 1961, 117′

Προλογίζει η συγγραφέας Μαρία Γαβαλά

22.15 Το Δεκαήμερο (Il Decameron) 1971, 111′

Προλογίζει ο ιστορικός κινηματογράφου Γιάννης Σολδάτος

 

ΠΕΜΠΤΗ 20/09

20.00 Οι θρύλοι του Καντέρμπουρι (I racconti di Canterbury) 1972, 123′

22.15 Μάμα Ρόμα (Mamma Roma) 1962, 111′ (μέτρια κόπια)

Προλογίζει  ο κριτικός κινηματογράφου Γιάννης Ζουμπουλάκης

 

Οι προβολές ξεκινούν καθημερινά στις 20.00 και 22.15 (εκτός από την προβολή της Πέμπτης 13/9 που ξεκινά 20.30 και την πρώτη προβολή της Κυριακής 16/9 που ξεκινά στις 19.45 ).

Εισιτήρια: 5 ευρώ (γενική είσοδος). Θα διατίθεται εβδομαδιαία κάρτα (κόστος: 50 ευρώ, 30 ευρώ μειωμένο).