Της Καλλιόπης Αλέτρα
Για δεκαετίες η NASA και οι αντίστοιχες υπηρεσίες είχαν αποκλειστικά στραμμένη την προσοχή τους στον διαστρικό χώρο προκειμένου να συλλέξουν μικροσκοπικούς μετεωρίτες – αυτά τα σπάνια απομεινάρια σχηματισμού του ηλιακού μας συστήματος, τα οποία πιστεύεται πως κρύβουν πολύτιμα μυστικά για την προέλευση της ζωής στο σύμπαν. Μέχρι που ο Γιον Λάρσεν, ένας Νορβηγός μουσικός και ερασιτέχνης ερευνητής, σκέφτηκε να κάνει ακριβώς το αντίθετο, κάτι που οι αστρονόμοι θεωρούσαν μάταιο: να τους ψάξει εδώ στη Γη. Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της έρευνάς του, η οποία κοστίζει ψίχουλα σε σχέση με τον αμύθητο προϋπολογισμό αντίστοιχων διαστημικών αποστολών, ακολουθεί με ανάλογο ζήλο και ενθουσιασμό η Σάμι σκηνοθέτρια Ελίζαμπεθ Ράσμουσεν. Κάπως έτσι, ένα απίστευτο κυνήγι αστερόσκονης ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας, μια περιπέτεια υπερβατική η οποία έχει πολλά να μας διδάξει για την αξία της μεθόδου, της επιμονής και της ταπεινότητας.
Στο ντοκιμαντέρ Είμαστε Αστρόσκονη (We are stardust), που προβλήθηκε στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης στο τμήμα του Διεθνούς Διαγωνιστικού «Newcomers», η σκηνοθέτρια Ελίζαμπεθ Ράσμουσεν καταγράφει την απίθανη αλλά απολύτως αληθινή ιστορία του Νορβηγού μουσικού και ερασιτέχνη ερευνητή Γιον Λάρσεν. Η αφετηρία της αναζήτησής του προέκυψε από κάτι πολύ καθημερινό: ένα μικρό πετραδάκι που παρατήρησε ένα πρωινό στο τραπέζι του μπαλκονιού του, το οποίο έμοιαζε με κομμάτι κομήτη. Από εκείνη τη στιγμή, ο Λάρσεν αποφάσισε να κάνει κάτι που μέχρι τότε θεωρούνταν μάταιο και απίστευτο από την επιστημονική κοινότητα: να αναζητήσει μικρομετεωρίτες όχι στο διάστημα, αλλά εδώ, στη Γη.
Με τη βοήθεια ενός απλού μαγνήτη, ξεκίνησε να συλλέγει δείγματα σκόνης από ταράτσες και δρόμους, αρχικά στη Νορβηγία και αργότερα σε διάφορα μέρη του κόσμου, τα οποία στη συνέχεια υπέβαλε σε αναλύσεις σε επιστημονικά εργαστήρια. Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί το επίμονο αυτό ταξίδι, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες που αντιμετώπισε ένας ερασιτέχνης ερευνητής σε έναν χώρο που συχνά αντιμετωπίζει με καχυποψία ό,τι βρίσκεται εκτός της ακαδημαϊκής του δομής.
Η ταινία αποκτά ακόμη πιο ανθρώπινη διάσταση μέσα από την αναφορά σε ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας της ίδιας της σκηνοθέτριας, το οποίο – μαζί με άλλες δυσκολίες – καθυστέρησε την ολοκλήρωση της παραγωγής. Παρ’ όλα αυτά, το αποτέλεσμα είναι ένα ντοκιμαντέρ που μιλά όχι μόνο για την επιστήμη, αλλά και για την επιμονή, την περιέργεια και τη σημασία της ανοιχτής σκέψης.
Μετά την προβολή, που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα Σταύρος Τορνές στο Λιμάνι, η Ράσμουσεν, ο Λάρσεν και μέλη της ομάδας της ταινίας παρευρέθηκαν στο Q&A, με το κοινό να δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ιδιότυπη έρευνα του Νορβηγού. Ο ίδιος απάντησε με ενθουσιασμό και χιούμορ στις ερωτήσεις των θεατών, και αναφερόμενος στο ζήτημα τη χρηματοδότησης της έρευνάς του από επίσημους φορείς και ινστιτούτα, ανέφερε πως αυτή καθίσταται αδύνατη καθώς ο ίδιος δεν διαθέτει κάποιον επίσημο ακαδημαϊκό τίτλο που να πιστοποιεί την ενασχόλησή του με το αντικείμενο, σημειώνοντας ωστόσο ότι τα χρήματα δεν υπήρξαν ποτέ το βασικό του κίνητρο. Μάλιστα, σε ερώτηση σχετικά με τον αν βρήκε αστερόσκονη στη Θεσσαλονίκη (!), αποκάλυψε ότι συνέλεξε δείγματα σκόνης από τις ταράτσες του Ολύμπιον και του Electra Palace, τα οποία σκοπεύει να αναλύσει για να διαπιστώσει αν περιέχουν… λίγη από την πολυπόθητη αστερόσκονη!
Η ταινία είναι διαθέσιμη για προβολή online στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ https://online.filmfestival.gr έως την Κυριακή 15 Μαρτίου.