Οι κινηματογραφικές μορφές του Ιησού

Του Νίκου Αρτινού

Ρόμπερτ Πάουελ, Γουίλιαμ Νταφόε, Τζιμ Καβίζιελ: τρεις από τους ηθοποιούς που υποδύθηκαν τον Υιό του Ανθρώπου

Ο Χριστός αποτέλεσε μια ιδιαίτερα ελκυστική κινηματογραφική μορφή. Πώς να μην ήταν ένας σαγηνευτικός κινηματογραφικός χαρακτήρας αφού ο Χριστός εκτός από το ότι ίδρυσε μια θρησκεία, έζησε και μια θεαματική ζωή, σταυρώθηκε και αναστήθηκε-κατά τας γραφάς-με εξόχως θεαματικό τρόπο! Οι κινηματογραφικές μορφές του Χριστού που ενσαρκώθηκαν από διάφορους ηθοποιούς ποικίλουν σύμφωνα με τις καλλιτεχνικές απόψεις του σκηνοθέτη ή σπανιότερα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των μεγάλων στούντιο ή τις προσωπικές επιλογές των παραγωγών.

Σίγουρα η πιο σπουδαία κινηματογραφική φιγούρα είναι αυτή του Ρόμπερτ Πάουελ στο επικό φιλμ του Φράνκο Τζεφιρέλι «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ» (1974). Ο Πάουελ ενσάρκωσε τον Ιησού με τέτοιο μοναδικό τρόπο που μετά από αυτή την ταινία, για πρώτη φορά οι χριστιανοί είχαν μια σαφή εικόνα για τα χαρακτηριστικά του Ιησού.

Ο Ιησούς του Πάουελ είναι γεμάτος γλυκύτητα, καρτερικότητα και υπομονή ενώ η ασκητική του φιγούρα και το ανέκφραστο του προσώπου του υποδήλωναν μια μεγάλη εσωτερική ένταση. Στο πρόσωπο του Πάουελ ο θεατής είναι σα να αντικρίζει τον Ιησού έτσι όπως τον αποδίδουν οι βυζαντινές αγιογραφίες. Ο Πάουελ, στην ουσία, με την ερμηνεία του εισέβαλε και εντρύφησε στην προσωπικότητα του Ιησού ώστε να ταυτιστεί πλήρως με τον Θεάνθρωπο. Σε συνεντεύξεις που έδωσε τότε δήλωνε:

«Όταν κλήθηκα να υποδυθώ τον Ιησού, ήμουν 31 ετών και ομολογώ ότι μέχρι τότε δεν είχα κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη θρησκεία και καμία απολύτως γνώμη για τον Χριστό. Τώρα, ύστερα από 9 μήνες γυρισμάτων σε επιβλητικά τοπία του Μαρόκο και της Τυνησίας, μπορώ να πω ότι πραγματικά πιστεύω στον Ιησού, ακόμη και αν δεν πηγαίνω τακτικά στην εκκλησία. Στη σκηνή της Σταύρωσης, ήμουν λίγο νευρικός, ίσως και από την εξάντληση που ένιωθα, ύστερα από τη δίαιτα 12 ημερών που είχα επιβάλλει στον εαυτό μου, πριν από το γύρισμα, για να φαίνομαι όσο πιο «ρεαλιστικός» μπορούσα. Κάποια στιγμή κοιτάζοντας στον καθρέφτη, αναγνώρισα στο είδωλό μου τον Ιησού. Μου φάνηκε ότι είδα την εικόνα που έχει ο καθένας από εμάς γι΄ Αυτόν, όταν προσπαθούμε να τον φανταστούμε. Την εικόνα που έχω συγκρατήσει από παιδί. Πραγματικά ελπίζω στο μνημόσυνό μου, να με θυμούνται και να με αποκαλούν όλοι ως «τον άνθρωπο που υποδύθηκε τον Ιησού» (Πηγή: www.imdb.com).

Ο  Βρετανός ηθοποιός μετά από αυτό τον ρόλο δεν έκανε κάτι αξιόλογο και μπορώ να πω πως η ερμηνεία του αυτή αποτέλεσε και την «ταφόπλακα» της καριέρας του. Τώρα είναι 74 ετών και όλα αυτά τα χρόνια μετά τον «Ιησού από τη Ναζαρέτ» έβγαζε τα «προς το ζην» παίζοντας δεύτερους ρόλους σε αμφίβολης ποιότητας σαπουνόπερες της αγγλικής τηλεόρασης.  Οι προληπτικοί λένε πως όποιος ηθοποιός υποδύθηκε τον Χριστό είναι καταραμένος για πάντα.

Διαβάστε   Phantom Thread: Μια αίσθηση ήσυχου θανάτου...

 

Αυτό δεν ισχύει για τον Γουίλιαμ Νταφόε ο οποίος ερμήνευσε τον Ιησού Χριστό έτσι όπως τον συνέλαβε ο λόγιος συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης στο μυθιστόρημά του  «Ο Τελευταίος Πειρασμός» και τον απέδωσε στον κινηματογράφο ο Μάρτιν Σκορσέζε με το ομότιτλο φιλμ.  Σίγουρα θα θυμάστε τους εξοργισμένους χριστιανούς οι οποίοι κραδαίνοντας ξύλινους σταυρούς επιτίθονταν με μανία στις αίθουσες που προβαλλόταν η ταινία το 1989, απαιτώντας με κάθε τρόπο την διακοπή της προβολής και την άμεση απόσυρση της ταινίας. Ο Χριστός στην ταινία του Σκορσέζε αποδεχόμενος τον «τελευταίο πειρασμό» εμφανίζεται να απαρνείται τον ρόλο του, παντρεύεται την Μαρία Μαγδαληνή και κάνει οικογένεια!  Ο Καζαντζάκης τόνιζε κάτι αυτονόητο: Ο Χριστός πέρα από την θεία του φύση ήταν και άνθρωπος.  Επέμεινε λοιπόν στην ανθρώπινη πλευρά του Ιησού κάτι που δεν έγινε ποτέ αντιληπτό από τους σκληροπυρηνικούς χριστιανούς. Ο Νταφόε είναι ένας καλός ηθοποιός που ερμήνευσε τον Ιησού με τον προσήκοντα επαγγελματισμό και την απαιτούμενη συνέπεια, χωρίς όμως να εντυπωσιάσει με την παρουσία του και με τον τρόπο που απέδωσε τον ρόλο του. Δεν φταίει ο Νταφόε. Ήδη το θέμα ήταν «φωτιά» και ήταν αναμενόμενο ότι θα επισκίαζε οτιδήποτε άλλο. Πάντως ο Νταφόε ακολούθησε μια «συνεπή» καριέρα με αδιάλειπτη παρουσία, τόσο σε χολυγουντιανές παραγωγές, όσο και σε ταινίες του παγκόσμιου σινεμά, δίχως όμως να κάνει το μεγάλο «μπαμ» με κάποιο ρόλο που θα τον μετέτρεπε σε σταρ πρώτου μεγέθους.

 

Από τους ηθοποιούς που ενσάρκωσαν τον Χριστό, ο Τζιμ Καβίζιελ στην ταινία «Τα Πάθη του Χριστού» (2004) του Μελ Γκίμπσον προκάλεσε αίσθηση με την ερμηνεία του και με την παρουσία του. Παρόλα αυτά και εδώ η καλλιτεχνική άποψη του σκηνοθέτη και ηθοποιού Μελ Γκίμπσον και, εν γένει, η απόδοση των παθών στην μεγάλη οθόνη επισκίαζε τα πάντα. Ακόμα και την σέξι Ιταλίδα Μόνικα Μπελούτσι η οποία υποδυόταν την Μαρία Μαγδαληνή. Η ταινία στην ουσία ήταν ένα σπλάτερ όπου το αίμα έρεε άφθονο, η βαναυσότητα και η ωμή βία των περισσότερων σκηνών της ταινίας σόκαραν και για πρώτη φορά φάνηκε το μέγεθος των παθών του Ιησού. Σε κάποιες σεκάνς η ατμόσφαιρα ήταν τρομακτική ενώ η ανδρόγυνη φύση του Σατανά ήταν πρωτότυπη και εξόχως απειλητική. Ο Χριστός του Τζιμ Καβίζιελ αντιμετώπιζε όλα αυτά με αρρενωπή στωικότητα ενώ έμοιαζε σαν «καζάνι που βράζει»…Κάποιες στιγμές έδινε την εντύπωση πως θα κατέβει από τον σταυρό του μαρτυρίου θα μετατραπεί σε Ράμπο και θα κάνει «μαύρους στο ξύλο»  Εβραίους και Ρωμαίους. Ο Καβίζιελ τελικά δεν «πνίγηκε» μέσα σ’ αυτό το λουτρό αίματος και ανέδειξε την πρωταγωνιστική του παρουσία αν και η συνέχεια δεν ήταν η αναμενόμενη. Οι επόμενες εμφανίσεις του δεν ήταν αντάξιες του ταλέντου του και της χαρισματικής του φυσικής παρουσίας (κάποιοι τον χαρακτήρισαν ως το νέο Γκάρι Κούπερ του αμερικάνικου κινηματογράφου, έναν από τους πλέον εμβληματικούς ηθοποιούς του παλιού Χόλιγουντ) αφού σε κάποιες ταινίες ήταν δευτεραγωνιστής και σε κάποιες άλλες πρωταγωνιστής με κοινό χαρακτηριστικό τους ότι σχεδόν όλες ήταν αδιάφορες.

Διαβάστε   "Βαν Γκογκ, η ζωή ενός ανθρώπου", στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας